Rozoom

Nasze mózgi są spryciarzami, którym często nie chce się… myśleć. Idą wtedy na skróty i podpowiadają „udostępnij”, bez sprawdzenia czy to prawda czy tylko wyglądający ciekawie, ale jednak - fake news. Czas to zmienić! Do tego przyda się zestaw umiejętności, która określone są słowami „Krytyczne myślenie!”

Nauka nie dzieje się tylko w laboratoriach i w trakcie wykładów. Ona jak powietrze wypełnia przestrzeń obok nas – jest wszędzie i zawsze! Obecna jest z nami codziennie, nawet w bardzo banalnych sytuacjach – albo może przede wszystkim w takich zwykłych (z pozoru) chwilach. Dowodów dostarcza książka: „Dzień z życia X, czyli ciekawość tu i teraz!”. Co w niej można znaleźć i jak ją zdobyć?

W powszechnym wyobrażeniu każdy kolejny szczebel w historii nauki to wielkie odkrycie: heliocentryzm, ewolucja, mechanika kwantowa. Widzimy tylko Koperników, Darwinów, Einsteinów - tych, którzy dotarli na szczyt, zapominając, że niżej pozostały tłumy tych, którzy odpadli w połowie drogi. Takie niepełne postrzeganie nazywamy błędem przeżywalności!

Korzystając z pokrewieństwa nauki i sztuki, przedstawiamy fikcyjne zestawienie możliwych, artystycznych wizji słonecznego zaćmienia. Jak twórcy renesansu, impresjonizmu czy sztuki nowoczesnej mogliby opowiedzieć w obrazach – skąd się bierze zaćmienie? Jak przebiega? Czy można je przewidzieć?

Słoneczna tarcza znika za Księżycem, a niebo przybiera tajemniczy odcień! Zaćmienie! Oto garść zakulisowych informacji na temat spektaklu, który zobaczyć będzie można też w Krakowie i Małopolsce. Sprawdź, o której godzinie wypatrywać maksimum zjawiska i jak bez ryzyka podglądać ten słoneczno-księżycowy show.

W powszechnej wyobraźni komputer pokładowy statku kosmicznego to coś w rodzaju wszechwiedzącego systemu z filmów science fiction - mówi, analizuje, podejmuje decyzje w ułamku sekundy i zarządza całym lotem. Rzeczywistość jest jednak znacznie bardziej interesująca, bo opiera się na zupełnie innym priorytecie niż „moc”.

Otwieramy przestrzeń poświęconą krytycznemu myśleniu! KMiNa Lab (Krytyczne Myślenie i Nauka) to zarówno artykuły i inne wirtualne materiały poświęcone wyrabianiu sobie opinii i poznawaniu świata (tak, tym zajmuje się krytyczne myślenie, jak i całkiem realne spotkania z praktykami, którzy podpowiedzą jak szukać i sprawdzać informacje oraz nie dac się złapać w pułapkę fake newsów.  Zaczynamy od wprowadzenia: „Krytyczne myślenie? Czy to narzekanie na wszystko dookoła?”

Łucznictwo to fascynująca dziedzina, w której precyzyjna mechanika i fizyka splatają się z biologią ruchu oraz treningiem psychiki. Zerknijmy na ten temat laboratoryjnym okiem! 

Powstawanie siniaków to proces fizjologiczny, który może wydawać się banalnie nieatrakcyjny.  Jak bardzo mylna jest to opinia pokazuje przykład tekstu „Siniaki”, autorstwa Magdaleny Palinki. Dzięki niemu autorka wyśpiewała główną nagrodę festiwalu Naukofonia 2025.

Na 1. Festiwalu Piosenki Naukowej „Naukofonia”, który Cogiteon zorganizował jesienią 2025 roku, oprócz mnóstwa fantastycznych piosenek zadebiutował też szczególny utwór - piosenka o stresie, od A do Z przygotowana przez pracowników Cogiteonu...

Dźwięki muzyki nie istnieją same, oddzielnie. W utworach objawiają się w towarzystwie innych dźwięków. To, że takie towarzystwo dźwięków budzi takie a nie inne emocje wynika właśnie z dźwiękowego współbrzmienia, czyli z harmonii. Ale harmonia jest nie tylko fenomenem ze świata dźwięków. W niezwykły sposób objawia się też w naturze! 

Nawet 8 metrów może liczyć cały układ pokarmowy dorosłego człowieka. Na te metry gastrologicznego szlaku, którymi podąża pogryziona kanapka (a potem jej niestawione resztki) składają się wyspecjalizowane odcinki, często o zupełnie różnych i niezwykłych właściwościach.

Aby widzieć otaczający nas świat potrzebujemy oczywiście oczu, ale nieodłącznym elementem umożliwiającym widzenie jest również nasz układ nerwowy. Oczy odbierają docierające do nich światło, a pobudzenie receptorów wzrokowych jest przetwarzane na impulsy nerwowe, które...

Wyobraź sobie, że Ziemia jest otulona niewidzialnym, przezroczystym kocem. Ten koc to nic innego jak atmosfera, nasze ubranie ochronne, które nie ma wyraźnej granicy i stopniowo zanika, przechodząc powolutku w kosmiczną pustkę...

Promieniowanie ultrafioletowe (UV), którym raczy nas Słońce, w odpowiednich dawkach powoduje produkcję przez organizm witaminy D, wspomaga leczenie niektórych chorób oraz wpływa na poprawę nastroju. Gdy jednak wystawimy się na zbyt duże dawki tego światła...

Dramatyczna przygoda w kosmosie! Lądujemy na nieznanej planecie i badając jej właściwości musimy dowiedzieć się, gdzie jesteśmy. Przy okazji możemy też sprawdzić, czy to miejsce przyjazne do rozwoju życia czy jednak puste i niegościnne terytorium...

Mikroorganizmy towarzyszą nam cały czas, występują w otaczającym nas środowisku i kolonizują nasz organizm. Co prawda nie są dostrzegalne „gołym okiem”, jednak one istnieją i pełnią wiele ról...

Bakterie chorobotwórcze, grzyby lub wirusy potrzebują odpowiednich warunków do działania. W wielu przypadkach idealnym miejscem są dla nich ciała zwierząt (w tym ludzi). Wchodzą nieproszone i zaczynają się panoszyć w Twoim organizmie. Atakujące patogeny trafiają jednak na silną tarczę obronną....

Zaczyna się starcie!

Chcemy kupić kilka przedmiotów – jakiś sok, koszulkę, ręcznik. Jak wybrać odpowiedni towar? Sklepy dążą do maksymalnego zarobku i chcą wpłynąć na nasze zakupowe decyzje. Warto więc wiedzieć jakich sposobów używają! Przedstawiamy jeden z niewielu w centrach nauki eksponatów dotyczących konsumpcji i ekonomii.

Polimeraza mknie wzdłuż nici DNA z niemałą szybkością. Powiela nawet do 1000 nukleotydów na sekundę [1]. Istny rollercoaster w skali nano. Nic więc dziwnego, że czasem może zdarzyć jej się pomyłka...