Krótko i węzłowato. Mylące nazwy i przyrodnicze pomyłki

Skip links

Krótko i węzłowato. Mylące nazwy i przyrodnicze pomyłki

Udostępnij

– Nie cierpię tych owadów! – mówi ktoś, wskazując na pająka. A pająk żadną miarą nie zalicza się do owadów. Jest dumnym przedstawicielem pajęczaków. Prostując takie pomyłki, nie wpadajmy w purytańską zaciekłość. Bo nie o nazwy przecież chodzi, a o zrozumienie, zachwyt i szacunek. 🙂


Piszemy dla Was    Małopolskie Centrum Nauki COGITEON


Jeszcze żaden lilak nie obraził się za nazwanie go bzem. Nie oznacza to, że znając poprawne nazwy nie powinniśmy ich używać. Lilak (Syringa) to roślina z rodziny oliwkowatych. Jest krzewem lub niewielkim drzewem, którego głównym atrybutem są kwiaty zebrane w sporej wielkości wiechy, kwiaty odurzająco pachnące. Mylony z nim bez (bzowina – Sambucus) to roślina z innej rodziny – piżmaczkowatych. W przeciwieństwie do lilaka jego kwiaty nie są tak spektakularne. Za to bez czarny jest rośliną bogatą w wiele przydatnych substancji leczniczych, np. witamin (choć w niektórych postaciach bywa też toksyczny – trzeba uważać).

Cogiteon rozoom bez lilak bąk trzmiel

Podobną i popularną zmyłką językową jest nazywanie trzmiela (Bombus) bąkiem. Przyrodnicy nie mają wątpliwości, trzmiele to rodzaj dużych pszczół (rodzina pszczołowate), zaś bąki to muchówki z rodziny bąkowatych, czasem zwane też muchami końskimi (nazwa ludowa). W Polsce najpopularniejszymi spośród tych gryzących owadów są bąk bydlęcy i jusznica deszczowa.

Nawłociami jesień się zaczyna

Inną z pomyłek – wynikającą bardziej z niewiedzy niż z przyzwyczajenia językowego – jest nagminne nazywanie mlecza (Sonchus) mniszkiem (Taraxacum) lub nawet używanie tych określeń wymiennie i dowolnie. Prosty sposób by je odróżnić polega na porównaniu łodyg (rysunek na górze). Mniszek ma łodygi jakby wyrastające z jednego miejsca w ziemi, na każdej z nich jest, był lub będzie kwiat. Mlecz zaś to jedna łodyga, od której odchodzą odrosty z kwiatami. Rośliny te rozróżnia też moment kwitnienia. Najpierw (kwiecień-maj) zakwitają mniszki, a potem (od czerwca do jesieni) mlecze, choć oczywiście te okresy mogą się nieco zmieniać, zależnie od pogody w danym roku.

“Mimozami jesień się zaczyna…” – pisał Julian Tuwim, a po nim śpiewał Czesław Niemen. Kiedy poszukacie informacji o mimozie (Mimosa pudica) możecie się jednak zdziwić. Żyje ona bowiem w tropikach – w Ameryce Środkowej oraz Południowej i na lądach wokół Pacyfiku. Taka pomyłka, takie niedopatrzenie?

To nie błąd mistrzów. Dawniej mimozami nazywano kwitnące na żółto nawłocie (Solidago) – wysokie na ok. 1-1,5 m. rośliny rozkwitające z końcem sierpnia. Obecnie są to jedne z najpowszechniej występujących kwiatów na terenach nieużytków (przy drogach, w rowach itp.). Szczególnie nawłoć kanadyjska jest takim widocznym, bardzo ekspansywnym gatunkiem. A mimoza? Ta prawdziwa ma nam do zaproponowania nie mniejszą niespodziankę niż pojawienie się w pierwszej strofie popularnego tekstu. Mimoza wstydliwa to aktorka (nazwa ‘mimosa’ pochodzi od greckiego mimos – aktor, mim). Charakteryzuje ją tigmonastia (sejsmonastia)- wyjątkowa czułość na… zobaczcie na filmie.  Niesamowite!


Ciekawe? Zobacz także: Krótko i węzłowato. Jak bawełna zmieniła historię człowieka?


 

Return to top of page
Przejdź do treści