Krótko i węzłowato. My i woda na Ziemi, cz. 1

Skip links

Krótko i węzłowato. My i woda na Ziemi, cz. 1

Udostępnij

Gdy codziennie odkręcamy kran i wypływa z niego strumień wody, pewnie większość z nas uważa, że to coś naturalnego. Odkręcamy kurki i woda się leje. Dlaczego więc tak często słyszymy, że powinniśmy oszczędzać wodę? Co dzieje się z nią, gdy zostanie wykorzystana? Czy wody kiedyś może zabraknąć?


Piszemy dla Was    Małopolskie Centrum Nauki COGITEON


Woda uznawana jest za najcenniejsze dobro naturalne na Ziemi. Decyduje ona o istnieniu wszystkich organizmów, w tym również człowieka. Jest jej na świecie niewyobrażalnie dużo, dlatego Ziemię często nazywamy planetą wodną. Okazuje się jednak, że aż 97% zasobów wodnych na świecie stanowią wody słone w morzach i oceanach. Bez ich odpowiedniego przetworzenia, nie nadają się jednak do wykorzystania. Tylko 3% to wody słodkie, które w większości zgromadzone są w lodowcach, pozostałe w rzekach, jeziorach oraz wodach gruntowych i głębinowych. Jedynie 0,5% zasobów ziemskich, nadaje się do użytku przez ludzi.

Spragnieni

cogiteon rozoom susza
Susza w Australii (2007/2008) spowodowała, że ten znak zakazu kąpieli jest już całkiem bezużyteczny. Fot. Peripitus, CC BY-SA

Woda nie jest równomiernie rozmieszczona na Ziemi. Około jedna piąta światowej populacji żyje na obszarach ubogich w ten drogocenny zasób. [10] W takich miejscach średnio na jedną osobę przypada mniej niż 1 m3 wody rocznie, podczas gdy w Europie około 52,56 m3. Według ONZ w 2017 roku 2,1 miliarda ludzi na całym świecie nie miało dostępu do bezpiecznej wody pitnej, co przyczyniło się do rozwoju chorób i ponad 3 milionów zgonów rocznie. [3]

Woda słodka odgrywa też ogromną rolę w gospodarce, około 70% jej światowych zasobów jest wykorzystywane w rolnictwie, a znacząca część również do produkcji energii. Ogromny popyt na wodę powoduje również powstawanie konfliktów między państwami, które walczą o dostęp do niej. Jednym z przykładów jest chociażby Etiopia, Sudan i Egipt, państwa które toczą spór o wodne zasoby Nilu. [3, 16]


Ciekawe? Zobacz także: Krótko i węzłowato. Najlepsza woda do picia, cz. 1


Jak duże jest zapotrzebowanie na wodę?

W ciągu ostatnich 100 lat światowe zapotrzebowanie na wodę słodką wzrosło o 600%. Obecnie, biorąc pod uwagę wszystkie sektory zastosowania, wynosi ono około 4600 miliardów m³ rocznie. Taka ilość pozwoliłaby napełnić największy w Polsce zbiornik o pojemności 472 mln m³, czyli jezioro Solińskie, aż 9745 razy. Szacuje się jednak, że do 2050 roku poziom ten wzrośnie o 20% do 30% i będzie wynosił od 5500 do 6000 miliardów m³. W dużej mierze wzrost ten wynika z przyrostu populacji, rozwoju gospodarczego i ekonomicznego. Teraz jest nas na świecie 7,7 miliarda, a za 30 lat na Ziemi może żyć już nawet od 9,4 do 10,2 miliarda ludzi. Nietrudno się domyślić, że zapotrzebowanie na wodę nie powinno przekraczać wielkości zasobów. Dzieje się jednak zupełnie na odwrót, coraz więcej wody potrzebujemy, a jej zasoby się kurczą. [1, 2]

Zapotrzebowanie miast, osad i ich mieszkańców na wodę to jedno, a co z turystyką? Idealnym przykładem na przedstawienie skali problemu jest Paryż. W 2017 roku władze miasta musiały zapewnić dostęp do czystej wody nie tylko 12 milionom jego mieszkańców, ale także 34 milionom turystów. Natomiast w Barcelonie, mieście, które jest zdecydowanie zaliczane do czołowych celów podróży turystycznych, w 2008 roku przywożono wodę z innych części Hiszpanii i Francji. Przyczyniła się do tego długotrwała susza i ogromny popyt na wodę. [11]


Ciekawe? Zobacz także: Druga szansa. Po co nam upcykling?


Czy woda wraca tam skąd ją pobraliśmy?

Woda na Ziemi jest w ciągłym ruchu, który określa się cyklem hydrologicznym. Zmienia swój stan skupienia w ciekły, stały lub gazowy. Większość zużytej wody powraca do środowiska, ale często jest ona zanieczyszczona, w tym również niebezpiecznymi substancjami chemicznymi. Niektóre z nich mogą utrzymywać się w wodzie, nawet pomimo zastosowanych procesów oczyszczania ścieków. Do takich substancji należą np. fosforany zawarte w środkach czyszczących, plastikowe mikrogranulki czy olej kuchenny. Natomiast woda, która jest używana w rolnictwie może zawierać pozostałości chemikaliów wykorzystywanych w nawozach i pestycydach. Jednym słowem pobierając ją ze źródła i wykorzystując, prawie zawsze wpływamy na zmianę jej różnych właściwości.

cogiteon rozoom
Cykl hydrologiczny, rys. Paulina Piórkowska

Ponadto nie zawsze zwracamy wodę tam, skąd ją pobraliśmy. [6, 9] Na przykład do dużych miast woda trafia aż w około 78% ze źródeł powierzchniowych, które są zazwyczaj od nich znacznie oddalone. Dlatego dziennie około 504 miliardów litrów tej wody wędruje mniej więcej na odległość aż 27 000 km. [17]

Współpraca: Piotr Żabicki


Ciekawe? Zobacz także: 448 lat podmorskiej żeglugi


Źródła:

  1. www.nature.com/articles/s41545-019-0039-9  
  2. www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412013002791 
  3. www.nationalgeographic.org/article/freshwater-resources/ 
  4. www.eea.europa.eu/pl/sygna142y/sygnaly-2018/artykuly/zuzycie-wody-w-europie-2014 
  5. www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/use-of-freshwater-resources-2/assessment-3/  
  6. www.eea.europa.eu/pl/sygna142y/sygnaly-2018/artykuly/czysta-woda-oznacza-zycie-zdrowie 
  7. www.thebalancesmb.com/conservation-efforts-why-should-we-save-water-3157877 
  8. ecowater.pl/blog/oszczedzanie-wody-w-czasach-suszy/  
  9. Małecka I., Staszewski Z, (2015)Woda czynnikiem życia każdego organizmu
  10. Thier A. (2016) – Analiza sposobów pomiaru oraz skutków deficytu zasobów wodnych na świecie 
  11. www.eea.europa.eu/pl/sygna142y/sygnaly-2018/artykuly/woda-w-miescie  
  12. www.eea.europa.eu/pl/sygna142y/sygnaly-2018/artykuly/zmiennosc-klimatu-a-woda-2014 
  13. ekologia.ceo.org.pl/content/woda-%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o-%C5%BCycia-3 
  14. smartwaterjournal.springeropen.com/articles/10.1186/s40713-019-0017-x 
  15. www.conserve-energy-future.com/comprehensive-guide-reducing-household-water-use.php 
  16. Walka o wodę w Afryce: Etiopia, Egipt i Sudan spierają się o Tamę Wielkiego Odrodzenia na Nilu – EURACTIV.pl 
  17. www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959378014000880  

 


Zdjęcie w nagłówku: Uczeń pijący wodę doprowadzoną do prowincji Udaypur w Nepalu, fot.  AusAID/Jim Holmes, CC BY.
Artykuł przygotowany przez zespół Mobilnego Projektu Edukacyjnego Naukowiej w ramach projektu „Małopolskie Centrum Nauki – projekt zintegrowany”.
Return to top of page
Przejdź do treści